Бичил мэдээ
Шинэ мэдээ
Их уншигдсан
Тэтгэвэрт гарах нас улам ойртож буй энэ үед X үеийнхэн (Gen X) өөрсдийн санхүүгийн байдлаа илүү нухацтай үнэлж эхэлдэг.
АНУ-ын 45–54 насныхны хөрөнгийн дундаж (медиан) хэмжээ 246'700 ам.доллар байна. Монгол төгрөгт шилжүүлбэл ойролцоогоор 875 сая төгрөг. Ерөнхийдөө энэ насны дундаж монгол гэр бүл 2-4 өрөө байр эзэмшдэг, мөн лагерь, машин гээд үл хөдлөх хөрөнгийг нэмж тооцвол 450-600 сая төгрөг юм. (сүүлийн 3 жилд үл хөдлөх хөрөнгийн үнэ огцом өссөн ҮГ.МН)
Энэ насанд хөрөнгөө өсгөхөд хамгийн их нөлөөлдөг хүчин зүйлс нь орон сууцны өмчлөлийн үнэ цэнэ, тэтгэврийн хуримтлал, өндөр орлого аж.
45-54 насныхны хувьд санхүүгээ улам бэхжүүлэх арга нь өрөө багасгах, хуримтлалаа нэмэгдүүлэх, тэтгэврийн хадгаламжаа аривжуулах нь хамгийн үр дүнтэй алхам болдог.
АНУ-ын Холбооны Нөөцийн Банкны (Federal Reserve) өрхийн санхүүгийн судалгаагаар (Survey of Consumer Finances) 45–54 насныхны дундаж (медиан) хөрөнгө 246'700 ам.доллар байна.
Энд дурдсан "медиан" гэдэг нь тухайн насны хүмүүсийн яг дундаж үзүүлэлт гэсэн үг юм. (Хөгжлийн хэт ялгаатай байдалтай ч гэсэн Монгол айлын өрхийн дундажтай дөхөж байгааг анхаарууштай ҮГ.МН)
Өөрөөр хэлбэл:
-Тал хувь нь үүнээс их хөрөнгөтэй,
-Үлдсэн тал нь бага хөрөнгөтэй гэсэн үг
Иймээс дундаж үзүүлэлт нь маш баян болон маш ядуу хүмүүсийн нөлөөнд автахгүй тул бодит дундаж түвшинг илүү сайн илэрхийлдэг.
Цэвэр хөрөнгө гэж юу вэ?
Цэвэр хөрөнгө (Net Worth) гэдэг нь:
Нийт хөрөнгө – Нийт өр = Цэвэр хөрөнгө
Жишээлбэл:
-Орон сууц
-Газрын өмч (Монголд Лагерийн байшин)
-Хувьцаа (Энэ тал дээр Монголчууд учир дутагдалтай)
-Хадгаламж
-Бизнесийн хөрөнгө (Монголчуудын хувьд эзэмшдэг компанийн хувь)
-Ипотекийн зээл (Яг адил манайх илүү бага байх)
-Оюутны зээл (45-54 настай Монголчуудад ийм зээл байхгүй)
-Автомашины зээл (Монголчуудын хувьд хамгийн өндөр бүүр орон сууцны зээлээс ч өндөр зардалтай)
-Зээлийн картын өр (Карт болон АПП-ийн зээл ашиглах нь сүүлийн үед Монголчуудад түгээмэл болсон)
Холбооны Нөөцийн Банкны судалгаагаар америкчуудын хөрөнгө ихэвчлэн 70 гаруй нас хүртэл өссөөр байдаг аж. Монголчуудынх 60 гаруй нас хүртлээ өссөөр байдаг юм.
Яагаад 45–54 насанд хөрөнгө эрс нэмэгддэг вэ?
Судалгаагаар 45–54 насныхны медиан буюу дундаж хөрөнгө нь 35–44 насныхнаас 82 хувиар өндөр байдаг байна.
Сонирхолтой нь энэ өсөлтийн шалтгаан нь өр багассанд бус юм. Харин тэдний эзэмшиж буй хөрөнгийн үнэ цэнэ илүү өссөн байдаг. Монголчуудынх мөн л адил.
Тухайлбал:
-Орон сууцны үнэ өссөн,
-Хөрөнгө оруулалтын багцын үнэ цэнэ нэмэгдсэн,
-Үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөлийн хувь хэмжээ (equity) өссөн.
Мөн энэ үед:
-Орлого өсдөг (Энэ насныхан ихэвчлэн карьерынхаа оргил үед хүрдэг)
-Ипотекийн ихэнх төлбөрөө төлчихсөн байдаг. (Монголд ипотекийн зээлийг дунджаар 25 насандаа аваад 20 жилийн хугацаатай гэж тооцвол мөн л адил төлөгдөнө)
-Тэтгэвэр нь ойртож эхэлдэг учраас хүмүүс хуримтлалдаа илүү анхаардаг. (Монголчуудын хувьд шоу цэнгээнд үрэх нь мөнгө нь эрс багасдаг.)
🚂 2026 онд "Монголын төмөр зам" ТӨХК өөрийн эзэшлийн суурь бүтцээр 8 сая тонн ачаа тээвэрлээд байна.
Өөрийн хөрөнгийг өөртэйгөө ижил насныхантай харьцуулах нь санхүүгийн эрүүл мэндээ үнэлэх нэг чухал арга юм.
Ингэснээр:
-Хаана сул байгаагаа ойлгоно,
-Зорилгоо тодорхойлно,
-Жил бүр хэрхэн ахиж байгаагаа хэмжих боломжтой.
Яагаад зарим X үеийнхэн илүү хурдан баяжиж байна вэ?
Америкчуудын хувьд дараах давуу талуудтай байдаг.
-Орон сууцных нь өмчлөлийн үнэ цэнэ тогтмол өссөн.
-Ажил олгогчийн тэтгэврийн хөтөлбөр болон хувийн хөрөнгө оруулалтын дансанд тогтмол мөнгө хийдэг.
-Өндөр цалинтай ажил эрхэлдэг.
-Оюутны болон бусад томоохон өрөө барагдуулсан.
-Үл хөдлөх хөрөнгө, үнэт цаас зэрэг өв хөрөнгө өвлөсөн.
Харин хөрөнгө багатай хүмүүсийн нийтлэг шалтгаанууд буюу зарим хүмүүсийн хөрөнгө бага байдаг нь дараах хүчин зүйлстэй холбоотой.
Монголчуудын хувьд ипотекийн өрөөс гадна, үр хүүхдийнхээ сургалтанд зориулан зээл авч төлбөрийг төлдөг, мөн зээлийн карт, АПП-ийн зэрэг их хэмжээний өртэй. Орлогын дийлэнх нь автомашины зээлэнд зарцуулагддаг. Хүүхэд болон өндөр настай эцэг эхээ санхүүгийн хувьд дэмждэг. Тэтгэвэрт зориулан хангалттай хуримтлал үүсгээгүй. Түрээсийн байранд амьдардаг эсвэл үл хөдлөх хөрөнгийн үнэ өсдөггүй бүсэд байртай. Эрүүл мэнддээ өндөр зардал гаргадаг. Цалин багатай эсвэл ажлаас халагдах эрсдэл өндөр салбарт ажилладаг.
Хэрэв та 45–54 настай бол тэтгэвэр ойртож байгаа гэсэн үг. Иймээс татварын хөнгөлөлттэй тэтгэврийн хуримтлалын хөтөлбөрүүдэд илүү хамрагдаж, их хөрөнгө төвлөрүүлэх нь чухал болдог.
Хувиараа хөдөлмөр эрхэлдэг хүмүүс ч мөн адил өөрсдөдөө тохирсон тэтгэврийн хуримтлалын сонголтуудтай байх ёстой.
Өөрийн цэвэр хөрөнгийг:
-Жилд нэг удаа, эсвэл 3–6 сар тутамд тооцож хэвшээрэй. Ингэснээр санхүүгийн ахиц дэвшлээ бодитоор харж, зорилгодоо үнэнч байх урам зориг нэмэгдэнэ.
Орлогоо аль болох нэмэгдүүлж, зардлаа хянаснаар дараах зүйлсэд мөнгө зарцуулах боломжтой.
-Өндөр хүүтэй өрөө (ялангуяа зээлийн картын өр) хамгийн түрүүнд төлөх.
-Яаралтай үед ашиглах хуримтлалын сан бүрдүүлэх.
-Илүүдэл орлогоо хөрөнгө өсгөх боломжууд руу чиглүүлэх.
-Тэтгэврийн хуримтлалын хадгаламжаа хамгийн дээд хэмжээнд хүргэх. Эрсдэлийг тараасан, шимтгэл багатай хөрөнгө оруулалтын сангуудад (Монголд өндөр хүүтэй банкинд хадгаламж хэлбэрээр байршуулах) урт хугацаанд хөрөнгө оруулах.
Энэ бүхнийг хийх нь онол дээр амархан мэт боловч бодит амьдрал дээр олон өрхөд өнөөдрийн хэрэгцээгээ хангах нь хамгийн том сорилт байдаг.
Хөрөнгөө өсгөж, тав тухтай тэтгэвэрт гарахын тулд сахилга бат, тууштай байдал, тодорхой зорилго хамгийн чухал.
Санхүүгийн зөвлөх Деррик Киннэ ингэж хэлжээ.
Зорилгогүй хуримтлал эцэстээ уйтгартай болдог. Та яах гэж тэтгэвэрт гарах гэж байгаагаа бус, харин тэтгэвэрт гарсны дараа ямар амьдрал руу очихоо бичиж тодорхойлох хэрэгтэй. Энэ нь санхүүгийн амжилтад хүрэх GPS-ээ тохируулж байгаатай адил юм.
гэжээ...
